Excel basisformules - SOM, GEMIDDELDE en meer

Excel is een onmisbaar programma geworden voor iedereen die met getallen en gegevens werkt. Of u nu uw huishoudbudget bijhoudt, een ledenadministratie beheert of zakelijke rapporten maakt - met de juiste formules wordt Excel uw beste vriend. In dit artikel leggen we de belangrijkste basisformules stap voor stap uit, zodat u direct aan de slag kunt.

Wat zijn Excel formules?

Een formule in Excel is een instructie die het programma vertelt wat het moet berekenen. Elke formule begint met een gelijkteken (=) gevolgd door de berekening die u wilt uitvoeren. Excel voert de berekening automatisch uit en toont het resultaat in de cel.

Het mooie van formules is dat ze automatisch bijwerken wanneer u de brongegevens wijzigt. Verandert u een getal in uw tabel? Dan past Excel direct alle gerelateerde berekeningen aan. Dit bespaart niet alleen tijd, maar voorkomt ook rekenfouten.

De SOM formule - Getallen optellen

De SOM formule is waarschijnlijk de meest gebruikte formule in Excel. Hiermee telt u getallen bij elkaar op zonder ze handmatig te moeten optellen.

Hoe werkt de SOM formule?

De basis syntax is: =SOM(bereik)

Stel, u heeft in de cellen A1 tot en met A10 tien getallen staan die u wilt optellen. In plaats van =A1+A2+A3+A4+A5+A6+A7+A8+A9+A10 te typen, gebruikt u simpelweg: =SOM(A1:A10)

Praktisch voorbeeld

U houdt uw maandelijkse uitgaven bij in een kolom. In cel A1 staat 250 euro voor boodschappen, in A2 staat 80 euro voor benzine, in A3 staat 45 euro voor verzekeringen, enzovoort tot A12. Om het totaal te berekenen:

  1. Klik op de cel waar u het totaal wilt zien
  2. Typ =SOM(A1:A12)
  3. Druk op Enter

Excel toont nu automatisch het totaal van al uw uitgaven.

Tips voor de SOM formule

U kunt ook meerdere bereiken optellen: =SOM(A1:A10;C1:C10) telt beide kolommen bij elkaar op. Let op dat u in de Nederlandse versie van Excel een puntkomma (;) gebruikt als scheidingsteken, niet een komma.

De GEMIDDELDE formule - Het gemiddelde berekenen

Wilt u weten wat het gemiddelde is van een reeks getallen? De GEMIDDELDE formule doet dit in een handomdraai.

Hoe werkt de GEMIDDELDE formule?

De syntax is: =GEMIDDELDE(bereik)

Deze formule telt alle getallen in het bereik op en deelt het totaal door het aantal getallen. Lege cellen worden automatisch genegeerd.

Praktisch voorbeeld

Stel, u heeft de temperatuur van de afgelopen week bijgehouden in cellen B1 tot B7: 18, 21, 19, 22, 20, 23, 21 graden. Om de gemiddelde temperatuur te berekenen:

  1. Selecteer een lege cel
  2. Typ =GEMIDDELDE(B1:B7)
  3. Druk op Enter

Het resultaat is 20,57 graden - de gemiddelde temperatuur van die week.

De MIN en MAX formules - Laagste en hoogste waarde

Soms wilt u weten wat de laagste of hoogste waarde is in een reeks. Hier komen MIN en MAX van pas.

MIN - De laagste waarde vinden

De formule =MIN(A1:A20) geeft de kleinste waarde uit het bereik A1 tot A20. Handig om bijvoorbeeld de goedkoopste prijs te vinden of de laagste score.

MAX - De hoogste waarde vinden

De formule =MAX(A1:A20) doet het tegenovergestelde en geeft de hoogste waarde. Ideaal om de beste prestatie of het hoogste bedrag te identificeren.

Praktisch voorbeeld

U vergelijkt prijzen van verschillende webshops. In kolom C staan de prijzen: 29,95 - 34,50 - 27,99 - 31,00 - 28,50.

  • =MIN(C1:C5) geeft 27,99 - de laagste prijs
  • =MAX(C1:C5) geeft 34,50 - de hoogste prijs

De AANTAL formule - Cellen tellen

De AANTAL formule telt hoeveel cellen in een bereik getallen bevatten. Let op: deze formule telt alleen cellen met numerieke waarden, geen tekst.

Variaties van de AANTAL formule

  • =AANTAL(bereik) - telt cellen met getallen
  • =AANTALARG(bereik) - telt alle niet-lege cellen, inclusief tekst
  • =AANTAL.LEGE.CELLEN(bereik) - telt alleen de lege cellen

Praktisch voorbeeld

U heeft een aanwezigheidslijst waarbij aanwezigen een 1 krijgen. Met =AANTAL(D1:D50) ziet u direct hoeveel mensen aanwezig waren.

De ALS formule - Voorwaardelijke berekeningen

De ALS formule is iets geavanceerder, maar enorm nuttig. Hiermee kunt u Excel een beslissing laten nemen op basis van een voorwaarde.

Hoe werkt de ALS formule?

De syntax is: =ALS(voorwaarde;waarde_als_waar;waarde_als_onwaar)

Praktisch voorbeeld

U wilt automatisch bepalen of een cijfer een voldoende of onvoldoende is. Het cijfer staat in cel E1.

=ALS(E1>=5,5;"Voldoende";"Onvoldoende")

Als het cijfer 5,5 of hoger is, toont Excel "Voldoende". Anders toont het "Onvoldoende".

Nog een voorbeeld

U geeft korting aan klanten die meer dan 100 euro besteden. Het bedrag staat in F1.

=ALS(F1>100;F1*0,9;F1)

Bij bestellingen boven 100 euro wordt 10% korting berekend, anders blijft het bedrag gelijk.

AFRONDEN - Getallen netjes afronden

Bij financiele berekeningen krijgt u vaak lange getallen met veel decimalen. De AFRONDEN formule maakt deze netjes.

Hoe werkt AFRONDEN?

De syntax is: =AFRONDEN(getal;aantal_decimalen)

Praktisch voorbeeld

U heeft een berekening die 34,7856 oplevert, maar u wilt dit afronden op 2 decimalen:

=AFRONDEN(34,7856;2) geeft 34,79

Wilt u afronden op hele getallen? Gebruik dan 0 als tweede argument:

=AFRONDEN(34,7856;0) geeft 35

Handige tips voor het werken met formules

Tip 1: Gebruik de functiewizard

Weet u niet precies hoe een formule werkt? Klik op het fx-symbool naast de formulebalk. Excel helpt u dan stap voor stap bij het invoeren van de juiste gegevens.

Tip 2: Formules kopieren

Heeft u een formule gemaakt die u in meerdere cellen wilt gebruiken? Sleep het kleine vierkantje rechtsonder in de cel naar beneden of opzij. Excel past de celverwijzingen automatisch aan.

Tip 3: Foutmeldingen begrijpen

  • #WAARDE! betekent dat de formule tekst bevat waar een getal verwacht wordt
  • #DEEL/0! betekent dat u deelt door nul
  • #NAAM? betekent dat Excel de formule niet herkent (mogelijk een typfout)

Tip 4: Absolute verwijzingen

Wilt u dat een celverwijzing niet verandert bij het kopieren? Zet dollartekens voor de letter en het cijfer: $A$1 blijft altijd verwijzen naar cel A1, ongeacht waar u de formule kopieert.

Oefening baart kunst

Het beste advies dat we kunnen geven is: oefenen, oefenen, oefenen. Maak een oefenbestand en experimenteer met de verschillende formules. U kunt niets kapot maken en leert het snelst door zelf te proberen.

Begin met eenvoudige SOM en GEMIDDELDE formules. Zodra u die onder de knie heeft, kunt u verder gaan met de iets complexere formules zoals ALS. Voor u het weet, bent u een Excel-expert die anderen kan helpen.

Veelgestelde vragen

Waarom werkt mijn formule niet en zie ik alleen de tekst?

Controleer of uw formule begint met een gelijkteken (=). Zonder dit teken denkt Excel dat u gewoon tekst invoert. Type bijvoorbeeld =SOM(A1:A10) en niet SOM(A1:A10). Controleer ook of de cel niet is opgemaakt als tekst - dit kunt u wijzigen via Celeigenschappen.

Kan ik formules combineren in een cel?

Ja, dat kan zeker. U kunt formules in elkaar nesten. Bijvoorbeeld =AFRONDEN(GEMIDDELDE(A1:A10);2) berekent eerst het gemiddelde en rondt dit vervolgens af op 2 decimalen. Begin met eenvoudige combinaties en bouw langzaam op.

Wat is het verschil tussen een formule en een functie?

Een functie is een vooraf geprogrammeerde formule met een naam, zoals SOM of GEMIDDELDE. Een formule is elke berekening die u in Excel maakt, inclusief eenvoudige berekeningen zoals =A1+B1. Functies maken complexe berekeningen eenvoudiger omdat u niet zelf de hele berekening hoeft te schrijven.

Hoe kan ik zien welke formules er in mijn werkblad staan?

Druk op Ctrl+` (het accent grave teken, links van de 1-toets) om alle formules in uw werkblad zichtbaar te maken. Druk nogmaals op dezelfde toetscombinatie om terug te gaan naar de normale weergave met resultaten.

Op zoek naar webhosting? Bekijk ons aanbod.